پنج شنبه, ۸ خرداد ۱۳۹۹
آخرین اخبار
27 مارس 2020 ، ساعت 09:58 65 بازدید چاپ این نوشته کد نوشته :59263

آیا دموکراتیک شدن راحت است؟

سرویس یاد داشت جلال شرق؛

وقتی مشکلات روی هم انباشته می شوند، بعضی به واژه دموکراسی متوسل می شوند و تحقق آن را به عنوان راه حل مطرح می کنند. البته اگر نروژ، سوئد و آلمان نمونه های دموکراتیک تلقی شوند، این قضاوت منطقی است. اما آیا افراد می دانند دموکراتیک شدن چه فرایندها، اصول و تمرین های سختی در بر دارد؟

♈️هزاران فیلسوف، اقتصاددان، جامعه شناس و دانشمند علوم در کنار هم و با اصلاح اندیشه های یکدیگر، متون نوشته اند و اثر گذاشته اند تا آنکه امروز، وزیر دانمارکی به عنوان یک قرارداد اجتماعی و بدون آنکه هزینه ای بر بودجه عمومی کشور تحمیل کند، با دوچرخه به محل کار خود می رود.

♈️در نهایت، دموکراسی نتیجۀ همکاری کسانی است که فکر می کنند، حال این فکر کردن برای فلسفه باشد یا کارآفرینی؛ برای قانون پذیری باشد یا تولیدثروت؛ برای افزایش امنیت ملّی باشد یاحفاظت از محیط زیست؛ برای اصلاح نظام بانکداری باشد یا تشویق شهروندان برای عبور از خطوط عابر پیاده. این حسِ اجتماعی از جمع بودن و کار مثبت برای جمع کردن، مبنای فلسفی دموکراسی است. جمعی تصمیم گرفتن، به فکر منافع ومصلحت عامه بودن و جلوگیری حقوقی از انحصار و عدم شفافیت، نتیجه ی چند قرن کار فکری است

♈️دموکراسی قرص مُسکّن نیست، بلکه باور است: باوری که در اعماق وجودی انسان ها ریشه دوانده است. دموکراسی صرفاً میزگرد، سخنرانی و راه پیمایی نیست بلکه باورهای ناخودآگاهِ نخبگان سیاسی و فکری یک جامعه است که طی سالها و در یک نظام آموزشی مشترک، آنها را درونی کرده اند. اگر مجموعه ی حاکمیت یک کشور، متون مشترکی نخوانده باشند، به باورهای مشترک نیز دست نخواهند یافت. دلیل اصلی اینکه اروپا و آمریکا به راحتی به توافق دست می یابند، متون مشترک فلسفی و اقتصادی است که خوانده اند.

♈️طبیعی است وقتی نخبگان یک کشور از رشته های مختلف با ادبیات متنوع دور هم جمع شوند نمی توانند به اشتراک نظر برسند و هر فرد، کار خود را انجام می دهد وبرآیند این کارها، حداقل ناهماهنگی وحداکثر هرج ومرج خواهد بود. ناهماهنگی و ناکارآمدی ریشه در ازهم گسیختگی فکری دارد. وقتی ده ها مدیر وتصمیم گیرنده با ده ها سابقۀ فکری ومطالعاتی وگرفتن مدرک درحین کار دورهم جمع شوند، هریک نوعی استنباط شخصی از مفاهیم حکمرانی و مدیریت خواهند داشت و نتیجه کار آنها نمی تواند مبتنی بر دقت، کارآمدی و انباشت پیشرفت ها باشد.

♈️دموکراسی را دست کم گرفته ایم؛ کما اینکه در دوره قاجار نیز، نویسندگانی تصور می کردند باچند کتاب وگردهمایی می توانند حکومت قانون بنا کنند.کافی است خاطرات علی نقی عالیخانی، وزیر اقتصاد ایران در دهۀ چهل را بخوانید تا ببینید سیستم وجامعه با افراد توانا چه نوع رفتارِ بدی می کند.خاورمیانه راه طولانی دارد تا از دایرۀ اطاعت به فضاهای مشترک فکری، استنباطی و کارکردی برسد.

♈️ یک دلیل اینکه وزیر خارجه کانادا فرصت می کند با تک تک بازماندگان سانحۀ هوایی ملاقات حضوری کند به این خاطر است که سیاست خارجی کانادا یک سیستم است ومرتب کار می کند و وزیر خارجه فرصت دارد تا این کار را انجام دهد. اگر سیاست خارجی کانادا به دلیل ناهماهنگی ها، سوءاستنباط ها، خودخواهی ها و انحصارها، هر نیم روز یک بحران داشت، چنین اهتمامی صورت نمی پذیرفت. توافق فکریِ جمعی است که باعث می شود مسئولین اجرایی در اروپا ساعت پنج عصر به بعد به زندگی خصوصی خود بپردازند تا آنکه تاساعت دوازده شب درجلسات باشند.

♈️اگر جایی به دنبال دموکراسی می گردیم، مکان آن در مدارهای نخبگان فکری و سیاسی یک کشور است که چه نوع تعاملی با یکدیگر دارند و اصولاً با فکر و اندیشه چگونه برخورد می کنند با انباشته شدن اشتباهات و خطاهای محاسباتی به دلیل فقدان ساختار در یک کشور، یا خارجی در نهایت مسلط می شود و یا به زنگ زدگی نظام مدیریتی می انجامد. در دموکراسی ها هم، اشتباه می شود، ولی اشتباهِ جمع است که بسیار راحت تر اصلاح می شود وتکرار نمی شود.

♈️اگر پهلوی دوم در رابطه با دموکراسی، متونی را خوانده بود و درونی کرده بود، به شهروندان کشور خود نمی گفت که اگر فردی راه او را نمیپ سندد می تواند گذرنامه خود را مجانی گرفته و ازکشور مهاجرت کند.

♈️بیش ازپانصد سال هزاران نفر زحمت کشیده اند تا مانع از این ویژگی ها شوند: خود بزرگ پنداری، خود درست پنداری، خود برتر پنداری.

♈️از کسانی که حداقل ۵۰۰ کتاب از نویسندگان پنج قرن اخیر نخوانده اند، به زبان های خارجی مسلط نیستند، دانشگاه نرفته اند و استاد ندیده اند و تمرین تفاهم وتعامل نکرده اند، طبعاً نباید انتظار دموکراتیک بودن را داشت. دموکراسی سالها تمرین می خواهد.

✍✍دکتر محمود سریع القلم

کانال تلگرام جلال شرق
ثبت دیدگاه
نام شما
نشانی پست الکترونیکی شما
متن دیدگاه

دیدگاه ها

تا کنون دیدگاهی برای این نوشته ثبت نشده است