جمعه, ۱۰ تیر ۱۴۰۱
آخرین اخبار
14 آبان 1396 ، ساعت 20:44 2,346 بازدید چاپ این نوشته کد نوشته :34036

سوزن دوزی آرزوها ؛ آشنایی با دکتر مریم فامیل سماک جلالی هنرمند آستانه ای

 پایگاه اطلاع رسانی جلال شرق، رنگین کمانی از رنگ‌ها به هم بافته شده‌اند. در پس هر رنگ رازی است و در پشت هر نقش فلسفه‌ای. اگر خوب گوش کنیم نوای زنان عشایر را هنگام بالا و پایین رفتن سوزن‌ها در تک تک پارچه‌ها می‌شنویم…

رنگین کمانی از رنگ‌ها به هم بافته شده‌اند. در پس هر رنگ رازی است و در پشت هر نقش فلسفه‌ای. اگر خوب گوش کنیم نوای زنان عشایر را هنگام بالا و پایین رفتن سوزن‌ها در تک تک پارچه‌ها می‌شنویم. از قلاب‌ دوزی رشت بگیر تا پنبه‌دوزی کرمان و گلابتون‌دوزی هرمزگان. هرکدام حرفی برای گفتن دارند و داستانی برای تعریف کردن. با دیدنشان چشمانتان پر از رنگ می‌شود و دلتان پر از شوق. هرکدام از این تکه‌ها به دستان هنرمند هم‌محلی ما طرح زده و دوخته شده‌اند تا نشان دهند این هنرهای زیبای ایرانی هنوز زیر دست هم‌محلی ما نفس می‌کشد. «مریم فامیل سماک جلالی» هنرمندی است که نیمی از عمرش را صرف تحقیق، یادگیری و زنده نگهداشتن انواع سوزن‌دوزی‌های ایرانی کرده و این روزها در دانشگاه فنی شریعتی در محله خانی‌آبادنو تدریس می‌کند. اما آن چیزی که ما را راغب کرد سراغش برویم فقط هنرش نبود. او سال‌هاست زکات هنرش را با آموزش رایگان می‌پردازد و اعتقاد دارد که خیلی‌ها می‌توانند از همین راه برای خودشان کسب و‌کاری راه بیندازند. تلاش او برای زنده نگهداشتن هنر ایرانی، باعث شد سراغ این هنرمند ۵۰ساله برویم تا از چند و چون کارش بپرسیم و با فعالیت‌هایش بیشتر آشنا شویم.

پیشرفت و موفقیت با حمایت خانواده
وقتی وارد کلاس می‌شوم، تمام تصوراتم از یک کلاس درس به هم می‌ریزد. تصور می‌کردم با ردیفی از میزها، تخته‌سیاه، جزوه و خودکار روبه‌رو شوم، اما اینجا شباهتی به کلاس درس ندارد. برای پیدا کردن استاد باید بین دانشجوها بگردم و در میان شوخی و خنده، آموزش‌هایش را ببینم. هر کسی سؤالی می‌پرسد و استاد با دقت و حوصله جوابش را می‌دهد.

از کودکی به خیاطی و دوخت و ‌دوز علاقه داشت. زمانی که همه همسن‌هایش رشته‌های تجربی و انسانی انتخاب می‌کردند، او رشته خیاطی را انتخاب کرد و توانست سال ۶۶ دیپلمش را در همین رشته بگیرد. پس از آن هم در دانشگاه تربیت معلم قبول شد و پس از فارغ‌التحصیلی در آموزش و پرورش مشغول کار شد. «مریم سماک جلالی» سال‌ها در شهر آستانه اشرفیه به تحصیل و تدریس پرداخته و حالا ۱۵سالی می‌شود که در تهران و در محله خانی‌آبادنو ساکن شده است. پس از کلاس فرصتی می‌یابم تا با او همکلام شوم.
وقتی از محله زندگی‌اش می‌پرسیم می‌گوید: «برای مقطع لیسانس کنکور دادم و در دانشگاه فنی شریعتی قبول شدم. آن زمان ازدواج کرده بودم و۲ پسر داشتم. برای ادامه تحصیل، با خانواده به تهران آمدیم و در خانی‌آبادنو ساکن شدیم تا رفت‌وآمد من به دانشگاه راحت‌تر باشد.» این هنرمند هم‌محلی حمایت خانواده‌اش را مایه دلگرمی و پیشرفتش می‌داند و می‌گوید: «خوشبختانه در همه این سال‌ها همسرم همیشه حامی و پشتیبان من بوده است. همیشه پس از دوخت یا طراحی، یک جایزه به من می‌دهد. شاید این هدیه ارزش مادی چندانی نداشته باشد اما برای من یک دنیا ارزش دارد و مایه دلگرمی است.»

سوزن‌دوزی باید وارد بازار کار شود
سماک درباره هنر سوزن‌دوزی می‌گوید: «من ۳۰ سال در زمینه سوزن‌دوزی‌های ایرانی تحقیق کرده‌ام. در کشور ما ۱۵۰ نوع سوزن‌دوزی داریم که با زیرمجموعه‌هایش به عدد ۱۵۰۰ هم می‌رسد. در طول این سال‌ها متوجه شدم هیچ مرجع جامع و معتبری برای آموزش این هنر وجود ندارد و تعدادی از این دوخت‌ها هم در حال فراموشی است. برای همین تصمیم گرفتم با تعدادی از همکارانم یک دایره‌المعارف جامع برای سوزن‌دوزی ایرانی تهیه کنیم.» حین صحبت‌هایش توجهم به لباسش جلب می‌شود که هر تکه‌اش با یکی از دوخت‌ها تزیین شده است.‌گویی متوجه نگاهم شده، در این‌باره توضیح می‌دهد: «تمام تلاشم این است که این هنر اصیل ایرانی زنده بماند و وارد زندگی ایرانی‌ها شود. خودم هم این روش را در زندگی‌ام پیش گرفته‌ام. سال‌هاست که از دانشجوهایم می‌خواهم هرکدام از دوخت‌ها را روی لباس‌ها و مانتو‌ها استفاده کنند. خوشبختانه طرح‌های خوبی هم ارائه می‌دهند که اگر با حمایت وارد بازار شوند، مطمئناً استقبال خواهد شد.»

آموزش رایگان با یک روش جدید
از تلاش‌های نافرجام گردآوری دایره‌المعارف که می‌گوید، می‌رسد به داستان راه‌اندازی یک کانال مجازی برای آموزش و نذر فرهنگی. خودش می‌گوید زمانی که برای نشر و جمع‌آوری دایره‌المعارف با بی‌مهری مسئولان روبه‌رو شد آستین همت را بالا زد و یک دایره‌المعارف مجازی راه انداخته است. حالا کانال دایره‌المعارف سوزن‌دوزی‌اش بیش از ۲۵هزار عضو دارد و از این طریق چند خانواده به درآمد و خود اشتغالی رسیده‌اند. سماک در این‌باره می‌گوید: «هدفم این بود که یک منبع جامع راجع به سوزن‌دوزی را به راحتی در اختیار علاقه‌مندان قرار دهم. از طرفی همیشه می‌خواستم فرصتی پیدا کنم تا کلاس‌های آموزشی برای علاقه‌مندان برگزار کنم چون عقیده دارم هرکدام از این دوخت‌ها می‌تواند یک کارگاه کارآفرینی و خوداشتغالی را راه بیندازد اما هیچ‌گاه شرایطش فراهم نشد. تا اینکه با همه‌گیر شدن گروه‌های مجازی تصمیم گرفتم هدفم را از راه دیگری دنبال کنم. از تدریسم در کلاس‌ها فیلم می‌گیرم و با توضیحات کامل در گروه منتشر می‌کنم تا هرکسی می‌خواهد به راحتی به آن دسترسی داشته باشد.»
به اینجا که می‌رسد لبخندی بر لبانش می‌نشیند و خاطره‌ای تعریف می‌کند: «روزی یکی از اعضای گروه برایم پیامی فرستاد و گفت که از طریق همین ویدیوها توانسته روبان‌دوزی را یاد بگیرد و ماهانه ۶۰۰هزار تومان درآمد دارد. او که در یکی از روستاهای خراسان زندگی می‌کند، در مسجد محله‌شان روبان‌دوزی را رایگان به خانم‌های روستا آموزش می‌دهد و همین برای من یک دنیا می‌ارزد.»

نویسنده: مینا جوانفرد

درباره هنرمند شهرستان آستانه اشرفیه
مریم سماک جلالی
مدرس دانشگاه فنی دکتر شریعتی
کارشناس طراحی و دوخت
دارنده نشان درجه یک هنری (دکترا) رودوزی‌های سنتی ایرانی
فعالیت‌های هنری
برگزاری نخستین جشنواره دوخت‌های سنتی ایرانی در موزه ملک، فروردین ۱۳۹۶
برگزاری نخستین نمایشگاه تخصصی تکه‌دوزی در سازمان میراث فرهنگی، شهریور ۱۳۹۶

گفتنی است  سوزندوزی  حرم مطهر سلطان سید جلال الدین اشرف  ( ع)  که در ضریح این آستان مقدس قرار دارد از کارهای هنرمندانه این هنرمند آستانه ای است که به حرم اهدا شده است

کانال تلگرام جلال شرق
ثبت دیدگاه
نام شما
نشانی پست الکترونیکی شما
متن دیدگاه

دیدگاه ها
  1. ندا خیاط نژاد :

    باسلام ودرود بر همه استادان فرهیخته وغیور کشورم