راه های پیشگیری از جعل چک

سرویس یاد داشت جلال شرق ،
جعل در فرهنگ لغت فارسی به معنی ساختن ، قرار دادن ، وضع کردن ، خلق کردن …
.اما معروفترین جرمی که در باره چک می شناسیم صدور چک بلا محل است. با وجود این ارتکاب دیگری نیز با رواج این برگه کوچک، اما مهم بوجود آمده که یکی از این جرایم جعل چک است با دست بردن در سندی که امضاء شده جرم جعل تحقق پیدا می کند این جرم خود می تواند مقدمه ای برای ارتکاب برخی دیگر از جرایم مثل کلاهبرداری باشد.
معمولا مجرمان برای ارتکاب اعمال مجرمانه، سریع ترین و مطمئن ترین راه را برای اقدام انتخاب می کنند و به زعم آنان، یکی از آسان ترین کارها جعل امضاء در اسنادی که بیشتر در آن جعل انجام می شود جعل امضاء و مبلغ متن در چک است.
مطابق ماده ۵۲۳ ق.م.ا مصوب ۱۳۹۲ جعل و تزویر عبارت است از :
ساختن نوشته یا سند یا ساختن مهر یا امضاء یا محو یا اثبات یا سیاه کردن یا تقویم یا تاخیر در سند نسبت به تاریخ حقیقی الصاق نوشته ای به نوشته دیگر یا به کار بردن مهر دیگری بدون اجازه صاحب.
راه های پیشگیری از جعل چک:
۱– تحت هیچ شرایطی دسته چک را در اختیار دیگران قرار ندهیم.
۲- به هنگام تحویل چک حتما” تعداد اوراق چک شمارش گردد .
۳- امضاء ومتن چک با یک خودکار انشاء شود .
۴- در ته چک عین مندرجات متن چک با همان خودکار درج گردد.
۵- مبلغ حروفی را که در حد فاصل چک و ته چک نوشته میشود به طوری اقدام گردد که نیمی از نوشته ها روی چک و نیمی دیگر در ته چک قید گردد.
۶- از قلم خوردگی چک جدا” خودداری شود که ناچار به ظَهر نویسی منجر نشود .
۷- به هیچ عنوان در ظَهر چک امضاء انجام نپذیرد .
۸- حتی المقدور به هنگام تحریر چک ازروان نویس یا خودنویس استفاده شود.
۹- به منظور ایمنی بیشتر چک بهتر است کاربونی را بصورت برعکس در زیر چک قرار تا در زمان نوشتن مبلغ و امضا بطور کاربونی در چک نقش بسته شود.
۱۰- بهتر است پس از تحریر چک روی مبلغ و امضا با نوار چسب انجام پذیرد.
ضمن رعایت موارد احصار شده دهگانه که به مبحث پیشگیری از جعل چک اشاره شده از طرفی چک سند تجاری است و قانون گذار جهت ثبات بازار و معاملات تجاری در ماده ۳ قانون صدور چک،حتی عدم تطابق امضای چک را نافی مسئولیت صاحب حساب وصادر کننده ندانسته است.به عبارت بهتر امضای منقوش در چک به هر شکلی که باشد به عنوان امضای صادر کننده،مفروض قانون گذار است و فقط تحت شرایط ماده ۱۴ قانون صدور چک می توان خلاف فرضی قانون گذار اثبات کرد.به این معنی که با توجه به قرینه لفظی(شکایت)در ماده مذکور صاحب حساب تنها با ارائه حکم کیفری می تواند عدم انتساب امضای چک به خود را اثبات کند.
لذا به فرضی هم که کارشناس به عدم تطابق امضای صاحب حساب با امضای روی چک اظهارنظر نماید ،موثر در مقام نمی باشند.قانونگذار اجازه نداده است که صاحب حساب و صادر کننده با تغییر در امضای خود و سپس انکار آن !!ثبات بازار و معاملات تجاری به هم ریزد و خود را از مسئولیت تجاری رها سازد.
ماریا صالح پور( کارشناس ارشد فقه و حقوق جزا)