«جایگاه بازنشستگی در نظام رفاه و تامین اجتماعی کشور»، «محوریت مراد مؤلف در فهم کتاب و سنّت» و «رمضان در فرهنگ عامه» از مهمترین نشست هایی بود که هفته گذشته در کشور برگزار شد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی جلال شرق به نقل از گروه اطلاع رسانی ایرنا در گزارش زیر مهمترین نشستهای پژوهشی را از بازه زمانی ۱۱ تا ۱۷ خرداد ۱۳۹۸ خورشیدی بررسی کرده است.
**جایگاه بازنشستگی در نظام رفاه و تأمین اجتماعی کشور
نشست «جایگاه بازنشستگی در نظام رفاه و تأمین اجتماعی کشور» در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی برگزار شد. «مسعود عالمی» سرپرست گروه تعاون و رفاه اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی با بیان اینکه فلسفه این نشست هدایت پایان نامهها و رسالههای اساتید به سمت هدفمندی است، گفت: سالمند» یکی از مسائل مهم جامعه است که در آینده ابعاد این مسأله بیشتر میشود و درگیر کردن اساتید و دانشگاهها، میتواند به این مساله که از آن به عنوان بحران نام میبرند، کمک کند.
عالمی اظهار داشت: هدف از برگزاری اینگونه جلسهها، مقدمه چینی برای همکاریهای علمی آینده است. بازنشستگی بحث پیچیدهای است که فقط رشتههای علوم اجتماعی نباید درگیر آن باشند.
سرپرست گروه تعاون و رفاه اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی بیان داشت: بسیاری از سازمانها، لیست حمایت از پایان نامه میدهند که اغلب ناموفق بوده است. اگر قرار است در این همکاری، جدی باشیم باید یک الگوی مستمر و پایدار ایجاد شود.
«میکائیل عظیمی» مدیرعامل مؤسسه راهبردهای بازنشستگی صبا با بیان اینکه نه نظامهایهای تأمین اجتماعی و نه صندوقهای بازنشستگی، هیچکدام اختراع ما نیستند، عنوان داشت: بزرگترین معضلهای تأمین اجتماعی، فقدان درک منطقی، سو برداشت و درک نادرست است.
عظیمی خاطرنشان کرد: نهادهای تأمین اجتماعی، نهادهای پرچم سفید هستند و به هیچ گرایش سیاسی تعلق ندارند.
مدیرعامل مؤسسه راهبردهای بازنشستگی صبا با بیان اینکه مواردی مانند کسری منابع، جامعیت و کفایت، به استناد مطالعاتی که در صندوق بازنشستگی کشوری و سازمان تأمین اجتماعی انجام شده، همه این حوزه را تحت الشعاع درک اجتماعی نادرست قرار داده و این نهادها تلاش دارند وارد یک فضای گفتمان اجتماعی شوند و این نقیصه را جبران کنند، تاکید کرد: به دلیل گستره تأثیر و نفوذی که صندوقها دارند، میتوان گفت که شوخی با صندوقهای بازنشستگی، شوخی با عدالت اجتماعی، مشروعیت، همبستگی و صلح است.
وی ادامه داد: سهل انگاری در قبال این صندوقها آثار بدی تا نسلها خواهد داشت. بهرهمندی از نظام تأمین اجتماعی تکلیف همه دولتها است و نظامهای تأمین اجتماعی موظف هستند جامعیت و فراگیری بیشتری داشته باشند.
عظیمی در پایان با بیان اینکه در بحث بیمههای اجتماعی، سرمایه گذاری منطق خاص خود را دارد و با منطق بانک سازگار نیست، یادآور شد: بر اساس قوانین حقوق بشر همه فارغ از هر گونه تبعیضی حق بهرهمندی از پوششهای بیمهای دارند.
«حجت الله میرزایی» معاون امور اقتصادی وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی با بیان اینکه نظام تأمین اجتماعی یک زیر سیستم مهم اجتناب ناپذیر است که کمتر به آن توجه کردیم، تصریح کرد: به سابقه تأمین اجتماعی که نگاه کنیم، میبینیم با چه دلایل تاریخی شکل گرفته و متوجه خواهیم شد که روز به روز متحولتر شده است.
میرزایی توضیح داد: تأمین اجتماعی سیاستگذاری رفاه است. در هیچ کجای دنیا فقرزدایی و نابرابری را با یارانههای بی حساب حل نمیکنند؛ بلکه از طریق کارآمد کردن تأمین اجتماعی به این هدف میرسند.
معاون امور اقتصادی وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی با تاکید بر اینکه صندوقهای بازنشستگی چند کارکرد مهم دارند، گفت: پسانداز و ذخیره برای دوران پیری، از سادهترین و مهمترین کارکرد صندوقهای بازنشستگی است.
وی ادامه داد: یکی دیگر از کارکردهای صندوقهای بازنشستگی، بیمههای اجتماعی است که با ذخیره و پس انداز در دوران جوانی برای دوران پیری، امنیت خاطر ایجاد میکند. این موضوع دارای قواعد خاص و برنامهریزیهای جامعی است که صندوقهایی بازنشستگی باید به این دو مورد توجه داشته باشند.
میرزایی اظهار داشت: کسب و کار درمانی و خدمات اجتماعی، از دیگر کارکردهای صندوقهای بازنشستگی محسوب میشوند. از این جهت صندوقها، پیچیدهترین دستگاهها نسبت به بانکها هستند.
معاون امور اقتصادی وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی بیان داشت: یکی از ضرورتهایی که صندوقها نیاز دارند، محیط مدیریت کم نوسان و با ثبات است. در همه جای دنیا صندوقها نهادهای پولداری هستند و تا جایی که اقتصاد با ثبات باشد صندوقها شرایط بهتری دارند. ناپایداری صندوقهای بازنشستگی، کفایت، جامعیت، فراگیر نبودن و در نهایت نابرابری بین صندوقها از مشکلات عدیده در ایران است.
میرزایی در ادامه افزود: معتقدیم که سالمندی تهدید نیست؛ شاید به عنوان چالش مطرح شود. البته نرخ سالمندی در حال افزایش است و ما تدارک و آمادگی برای مقابله با آن نخواهیم داشت.
معاون امور اقتصادی وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی با بیان اینکه این پدیده در گذشته خیلی موضوعیت نداشته اما در آینده مساله بسیار مهمی است، خاطرنشان کرد: مهمترین وجهی که در صندوقها وجود دارد این است که باید در برخی از بندهای اساسنامههایشان تجدید نظر کنند که یکی از آنها سن بازنشستگی است؛ در دنیا بیسابقه است که در ۴۴ سالگی فردی بازنشسته شود. سن بازنشستگی باید باید تابع سن امید به زندگی باشد. بازنشستگی زودرس که یکی از مسائل صندوقها است، باعث شده سن پرداخت حق بیمه کوتاه و سن دریافت زیاد بشود.
**محوریت مراد مؤلف در فهم کتاب و سنّت
نشست «محوریت مراد مؤلف در فهم کتاب و سنّت» در مرکز تحقیقات اسلامی مشهد برگزار شد. حجتالاسلام «علی رحمانی» مدیر مرکز تخصصی آخوند خراسانی فهم معنا را کانونیترین بحث در فهم هر متن دانست و بیان داشت: در ارتباط با معنا، ۲ طیف بنیادین از مباحث مطرح است: یک دسته از مباحث مربوط به حوزه هستیشناسی معناست که ببینیم معنا چیست و چه گونههایی دارد و این گونهها چه تمایزهایی با یکدیگر دارند که درصدد کشف حقیقت معناست. پرسش بعدی این است که معرفت ما چگونه به این حقیقت تعلق میگیرد و چگونه این معنا را میشناسیم که از این طیف مباحث نیز به معرفتشناسی معنا تعبیر میشود.
حجت الاسلام رحمانی معرفتشناسی را به ۲ قسمت تقسیم کرد و توضیح داد: بخشی توصیف دیدگاههای مطرحشده درباره چگونگی دستیافتن به معناست و بخش دیگر ادله دیدگاههای مخالف دیدگاه متعارف و پذیرفتهشده میان مسلمانان است. برای پاسخ به بیان این مخالفان، باید به حقیقت معنا پرداخت و پس از تبیین حقیقت معنا و وابستگی معنای متن به قصد و مراد مؤلف، آن بیانهای مخالف را نیز پاسخ دهیم.
مدیر مرکز تخصصی آخوند خراسانی به ۲ دیدگاه در معرفتشناسی معنا اشاره کرد و عنوان داشت: پرسش اساسی این است که ورای متنی که میخوانیم، آیا معنایی وجود دارد که این متن برای کشف آن معنا خوانده شود یا خیر. دراینزمینه، دو نظریه داریم: یکی اینکه ورای الفاظ، معنایی وجود دارد و الفاظ برای کشف آن معانی واسطه هستند. پس اگر متنی را میخوانیم، الفاظ آن متن ما را به معانیای راهنمایی میکنند که خواننده درصدد کشف آنهاست. بنابراین، معنا عینیتی دارد و این نظریه به «عینیگرایی معنا» توصیف شده است.
وی در ادامه افزود: در مقابل این نظریه، نظریه دیگری داریم که میگوید ورای لفظ، معنایی وجود ندارد و برای معنا حقیقت ثابتی نیست و هنگامیکه متنی میخوانید، برای کشف حقیقتی میخوانید اما این حقیقت در پسِ ارجاع لفظی به لفظ دیگر روشن میشود، نه در پسِ کشف یک معنا.
حجت الاسلام رحمانی خاطرنشان کرد: باتوجه به این ۲ نظر، سه دیدگاه در چگونگی دستیابی بهمعنای متن مطرح است؛ دیدگاه اول محوریتِ مراد مؤلف است؛ به این معنا که وقتی متنی را میخوانیم به دنبال کشف مقصود مؤلف هستیم. دنیایی از معنا در ذهن مؤلف بوده و میخواسته آنها را در الفاظ منعکس کند و الفاظ مناسبی اختیار کرده و متنی پدید آورده است. مثلاً من با این متن مواجه هستم و ازطریق الفاظ میخواهم به مقصود مؤلف پی ببرم و قرآن هم که میخوانیم، میخواهیم مراد شارع را بفهمیم.
مدیر مرکز تخصصی آخوند خراسانی در ادامه افزود: در این نگاه، متن، ابزاری برای انتقال الفاظ و معانی آنها به مخاطب است. در نگاه سنّتی متن، متن فقط ابزار واسطه معانی ازطریق الفاظ است. زبان نیز به معنای الفاظی است که در نوشته میبینیم یا در گفتار ظهور پیدا میکند و از مجموعه اینها، تعبیر به زبان میکنیم. متن نیز حامل این زبان است و متن را که میخوانیم، در پی کشف معناییای هستیم که در پسِ الفاظ وجود دارد. البته، نه الفاظ موضوعله لغوی، بلکه معنایی که مؤلف قصد کرده است.
وی در توضیح دیدگاه دوم گفت: دیدگاه دوم بر محوریت خواننده و مفسر استوار و معتقد است وقتی متنی میخوانید؛ چون ورای متن معنایی نیست، با الفاظی مواجه هستید که این الفاظ از مناسبات فرهنگی جوشیده است. شما نیز فرزند زمانه و فرهنگ خود هستید. بنابراین با آنچه از این مجموعه دراختیار دارید، به خوانش متن میپردازید و معنایی که خواننده بهدست میآورد، معنای متن است. بنابراین، لازم هم نیست به مؤلف منتقل شوید. فردی بهدنبال درک مقصود مؤلف باشد، متن را مضیق میکند درحالیکه متن قابلیت ارائه معانی متعددی دارد و خواننده در دریافت معانی متعدد آزاد است.
حجت الاسلام رحمانی در توضیح دیدگاه سوم بیان کرد: دیدگاه سوم میگوید معنای موجود در متن و حقیقت موجود در متن، بهواسطه تعامل بین متن و خواننده برقرار میشود و متن نشانههایی دراختیار خواننده قرار میدهد و این نشانهها در همان فرهنگ و جامعه وجود دارند و خواننده نیز برحسب تواناییاش با این متن همافق میشود و ارتباطی برقرار میکند و حقیقت برای او روشن خواهد شد. تعاملی که در اینجا شکل میگیرد، تعامل خواننده و متن است و معنایی ورای الفاظ نیست و حقیقتی که کشف میشود، بهواسطه ارتباط لفظ و معناست. البته قائلان به این معنا اندک هستند اما قائلان دیدگاه دوم زیاد هستند که میگویند متن بهواسطه خواننده ظهور و بروز پیدا میکند. این دیدگاه مهمترین دیدگاه رقیب بر محوریت مراد مؤلف برای کشف معناست.
**رمضان در فرهنگ عامه
نشست «رمضان در فرهنگ عامه» در سرای اهل قلم مؤسسه خانه کتاب برگزار شد. «علی بلوکباشی» استاد مردمشناسی فعالیتهای انسان را به ۲ قلمروی مذهبی و غیرمذهبی تقسیم کرد و عنوان داشت: انسان غیرمذهبی نگاهش به جهان زیست یکنواخت و یکسان است و دنیا را به یک صورت خاص تجربه میکند اما انسان مذهبی نگاه دوگانه به جهان دارد و بخشی را مقدس و بخش دیگر را غیرمقدس فرض میکند و در هر یک از این اقلیمها نگاه دوگانهای دارد. انسان مذهبی متناسب با فضاهای مکانی و زمانی برخورد میکند.
بلوکباشی با بیان اینکه رمضان یکی از زمانهای مقدس برای مسلمانان است، تصریح کرد: مسلمانان در این فضای زمانی مقدس واکنشهای عبادی و نمادینی مانند تطهیر و تزکیه روحی و جسمی دارند تا بتوانند از زندگی دنیوی فاصله بگیرند. مسلمانان در زمان مقدس رمضان میکوشند تا درک تازهای از خویشتن خود برای هستیشناسی انسان داشته باشند تا بتوانند براساس آن رابطه با جهان داشته باشند. به گفته این استاد مردمشناسی، مسلمانان از کنشهای نمادین برای جهتدادن عقلانیت به یک مسیر منطقی در زندگی روزمره بهره میگیرند.
وی با اشاره به مواردی که موجب قداست ماه رمضان شده توضیح داد: رمضان نخستین ماه قمری است که در آن قرآن نازل شده و از سوی دیگر در این ماه قرآن کریم که کلام خداوند است در لیالی قدر که خود به قداست این ماه افزوده، به بشریت رسیده است. این ماه زمان فرود فرشتگان به زمین برای تبرک بخشیدن به زندگی زمینی و گرداندن امور مردم است. وعده برآوردهشدن حاجات در این ماه و برگزاری عید فطر از دیگر مواردی است که به قداست این ماه افزوده است.
بلوکباشی در ادامه به دگرگونیهایی که در ماه رمضان رخ میدهد پرداخت و یادآور شد: دگرگونی در عادات، نوع مواد غذایی، کار و اشتغال، رفتار، زبان و گفتار، نوع سرگرمیها، احوالات و اخلاق شخصی امور اجتماعی، بستن میثاقها و پیوندها و رفتارهای مردم از تحولاتی است که در ماه رمضان صورت میگیرد.
این استاد مردمشناسی همچنین با بیان اینکه آئینها و مناسک مختلفی در ماه رمضان صورت میگیرد درباره برخی از آنها توضیح داد و افزود: آئین استحاله، آئین کلوخاندازی، آئین مربوط به اوقات شبانه، آئین مربوط به شهادت امام علی (ع)، آئینهای جشن و شادیهای پس از سوگواری در روز ۲۷ ماه رمضان و … از جمله مناسکی است که در این ماه برگزار میشود.
به گفته وی در ماه رمضان آئینهای دیگری نیز مانند کلیدزنی، قاشقزنی و افطاری دادن برگزار میشود که سنت افطاریدادن از زمان انداختن سفره گستره از سوی خلفا و سلاطین برای مردم وجود داشته است. همچنین در روز ۲۷ رمضان مردم برخلاف سایر روزهای سال خضاب میبستند و شادی میکردند.
«محمد جعفری قنواتی» محقق مردمشناسی به تعدادی از آئینهای نمایشی در ماه مبارک رمضان اشاره کرد و گفت: در روز ۱۵ ماه رمضان آئین قاشقزنی و کمچهزنی در برخی از مناطق ایران برگزار میشود بهطور مثال در جنوب خراسان این رسم بدین شکل است که بچهها با مراجعه به درب خانهها با خواندن اشعاری از مردم تقاضای جواب، ثواب یا یک کاسه آب میکردند. همین سنت در تاجیکستان، بخارا، سمرقند و … نیز به نوعی دیده میشود. از دیگر آئینهای نمایشی در ماه رمضان اعمال بختگشایی است که مشابه آن در چهارشنبهسوری و روز ۱۳ فروردین برگزار میشود.
جعفری قنواتی اظهار داشت: در مناطق مرکزی ایران با آغاز ماه رمضان در شب پانزدهم این ماه هنگام غروب تازه عروسان را به مسجد میبرند و آنها را در صف اول نماز قرار میدهند با این هدف که خوشبخت شوند.
به گفته این محقق مردمشناسی در بسیاری از مناطق نیز در ماه رمضان علاوه بر روز گرفتن مردم سفرههایی مشابه عید نوروز برپا میکنند که شبیه این سنت را در تاجیکستان، ازبکستان و افغانستان نیز میتوان دید. از سوی دیگر آداب و آئینهایی برای سرگرمی و رفع خستگی در ماه رمضان برگزار میشود.
دیدگاهتان را بنویسید