جلال شرق ؛ پس از مطرح کردن طرح شفافیت آرای نمایندگان مجلس یا همان «طرح الحاق دو تبصره به ماده ۱۱۹ قانون آییننامه داخلی مجلس شورای اسلامی» در هشتم آذر سال ۱۳۹۶ و سپس در تاریخ ۱۴ شهریورماه ۱۳۹۷ که با حمایت رسمی ۱۶۰ نماینده همراه بود به یکی از موضوعات بحثبرانگیزدر جامعه سیاسی کشور تبدیلشده است. که مطابق این طرح، رأی نمایندگان در خصوص یک طرح یا لایحه، میبایست از حالت کنونی که بهصورت مخفی انجام میشود و لاجرم بر آحاد جامعه نامعلوم و پوشیده میماند، بهصورت شفاف درآمده و رأی ایشان اعم از آری، نه و ممتنع آشکارا اعلام شود.
وقتی یک فوریت این طرح در جلسه علنی ۱۴ شهریورماه ۱۳۹۷، مجلس شورای اسلامی به رأی گذاشته شد با ۵۹ رأی موافق، ۱۰۸ رأی مخالف و پنج رأی ممتنع از مجموع ۱۹۴ نماینده حاضر، رد شد. نکته جای تأملبرانگیز آن است که تا پیش از آن، اکثریت نمایندگان مجلس در حمایت از این طرح سخن می گفتند، اما هنگام رأی گیری تعداد آرای مثبت بسیار کاهش یافت و همین موضوع بر شگفتی مسئله بیشتر افزود.
مخالفان از شفافیت آرا ی این نمایندگان ، این طرح را بهعنوان موضوعی ابزاری و سیاسی، تفتیش عقاید ، تحتفشار قرار دادن نمایندگان ، مانور اصحاب قدرت برای تهدید به رد صلاحیت، پایمال شدن حقوق حوزه انتخابی نمایندگان توسط وزیر یا معاونانش عنوان می کردند که به برخی واقعیتهای موجود در عرصه اجرایی کشور بر می گشت که در این یادداشت کوتاه قصد تحلیل استدالال های بالا نیست فقط به همین نکته با ید اکتفا کرد که آگاهی مردم و موکلان نمایندگان، از رأی نماینده ی خود در مجلس ، نسبت به یک طرح یا لایحه و پاسخگو کردن نماینده نسبت به رأی خود است و از سوی دیگر قدرت نماینده به اندازه ای است که به استناد اصل۸۸ می تواند بهتنهایی، وزیر مسئول را مورد سؤال، و به استناد اصل ۸۹ به همراه ۱۰ نفر از همکاران خود، وزیر و حتی هیئتوزیران را مورد استیضاح قرار دهد چنانچه بپذیریم ازجمله مبانی حکومت دموکراتیک مسئولیتپذیری حکام و مقامات سیاسی، بهخصوص مقامات انتخابی است و افکار عمومی یکی از ابزارهای عمده ایجاد حس مسئولیت در مقامات سیاسی و اصلاح سیاستها و تصمیمگیریهاست لذا شفاف بودن آرای نمایندگان مجلس گامی اساسی در جهت تسهیل نظارت افکار عمومی بر لوایح و طرحهای مورد بحث در مجلس بوده و امکان پاسخگویی و مسئولیت نمایندگان در قبال آرای خود را ممکن خواهد ساخت.
شفافیت در مجلس شورای اسلامی یکی از بخشهای مهم شفافیت حاکمیتی است. به تأسی از فرمایش حضرت امام(ره) که فرمود: «مجلس خوب همه چیز را خوب میکند و مجلس بد همه چیز را بد میکند»، میتوان گفت: «شفافیت مجلس شورای اسلامی به فراگیرشدن شفافیت در سایر بخشهای حکومت میانجامد و سبب بهرهمندی کل حاکمیت از مزایای شفافیت میشود.
شفافیت آرای نمایندگان میتواند آغازی بر تحول در این نهاد سرنوشتساز بوده و الگویی برای دیگر ساختارهای کشور در جهت فرمایشات مقام عظمای ولایت در امر تحول باشد.
به عبارت دیگر زمانی که مردم بدانند، چرا نمایندگان در باره این طرح یا لوایح این تصمیمات را گرفتهاند، این آگاهی تضمینکننده شفافیت است. این شفافیت حفاظتکننده راه عدالت و تضمین منافع آنهاست و این اطمینان را میدهد که تصمیمات همه بهطور مساوی در شرایطی مساوی برای رفاه همه افراد جامعه گرفته شده است
زیرا با شفافیت آرا، نمایندگان مجبور هستند برای آرای خود به افکار عمومی پاسخگو باشند؛ در نتیجه در رأیگیریها عادلانهتر شرکت میکنند و آرای خود را با دقت بیشتر و با توجه به مباحث کارشناسی و منافع ملی انتخاب میکنند و شفافیت آرای نمایندگان خوراک مناسبی برای رسانهها جهت ارائه تحلیلهای درست و ارزشمند از رفتار نمایندگان را فراهم میکند.
موسی روزبه
دیدگاهتان را بنویسید