جشنواره شیرهپزی مانیزان، شکرگزاری زمین است از آسمان، جشن دستهایی که با عشق میکارند، میچینند و میپزند و ملایر پایتخت شیرهپزی ایران، هر پاییز میزبان کهنترین عطر انگور است؛ عطری که از دل تاریخ میآید و طعم اصالت را به کام امروز میریزد.
به گزارش پایگاه جلال شرق به نقل از ایرنا؛ در دل تاریخ کهن ایران جایی در جنوبیترین نقطه استان همدان، آیینی رنگین و خوشعطر ریشه دوانده که هفت قرن است با دستان پرمهر مردمان این دیار زنده مانده؛ آیین شیرهپزی سنتی در روستای هدف گردشگری «مانیزان» که بوی انگور و شیره داغ با نسیم پاییزی را در هم میآمیزد و جشنوارهای پرشکوه را رقم میزند.
پاییز که از راه میرسد، مانیزان بیدار میشود، روستایی که صدای جوشش دیگها در آن آواز کهن شیرهپزی است؛ آیینی هفتصد ساله که از نیاکان به ارث رسیده و هنوز با دستان پرمهر زنان و مردان این دیار زنده مانده است و اینجا جشن انگورپزان به ایستگاه شانزدهم رسیده است.
کورههای سنتی میسوزند و عصاره انگور در دیگهای مسی میجوشد و به شیرهای به رنگ عقیق بدل میشود؛ شیرهای که طعمش یادآور شبهای طولانی زمستان و دورهمیهای گرم خانوادگی است، باسلق و ترخینه، در کنار شیره سفید، سوغات دستان هنرمند این خاکاند.
موسیقی محلی در کوچههای خاکی میپیچد و رقص بومی، شادی را به جان مهمانان مینشاند، خانههای کاهگلی، گویی از دل قصهها بیرون آمدهاند و رودخانهای که از میان روستا میگذرد، آینهدار خاطرات است.
جشنواره شیرهپزی در ایستگاه شانزدهم
روستای «مانیزان» چون نگینی پلکانی بر دامنهها نشسته است، این روستای هدف گردشگری در ۲۵ کیلومتری شهر ملایر با معماری سنگی و خانههایی که پلهپله بر شیب کوه بالا میروند، گویی پلی است میان تاریخ و طبیعت و تقارن بنای فعلی آن با دوران حکومت فتحعلیشاه قاجار، از پیشینهای کهن و اهمیتی ویژه حکایت دارد.
مانیزان در آغوش ناحیهای کوهستانی با آبوهوای معتدل و طبیعتی بکر و زیبا، ظرفیتهای کمنظیری برای گردشگری دارد، اینجا خاک و سنگ و آفتاب، همداستان شدهاند تا چشماندازی خلق کنند که دل هر رهگذری را میرباید، بوی نانهای محلی همچون فطیر، عطر آش دوغ و طعم کبابهای اصیل، مهمانان را به ضیافتی از طعمهای اصیل ایرانی دعوت میکند.
اما شکوه مانیزان تنها به طبیعت و معماری آن نیست؛ این روستا در دل شهرستانی جای گرفته که بیش از ۳۰ درصد شاغلان بخش کشاورزیاش به کشت و برداشت انگور مشغولاند و کارگاهها و کارخانههای سنتی و مدرن، این میوه بهشتی را به خوراکیهای خوشمزه تبدیل میکنند، از شیره قهوهای و عسلی و سفید گرفته تا انواع کشمش، مویز، باسلوق، حلوا، غوره و آبغوره، ترشی و سرکه، همه و همه محصولات متعددی هستند که با فرآوری انگور به دست میآیند.
مانیزان، جایی است که تاریخ در سنگهایش نفس میکشد، طبیعت در هر گوشهاش خودنمایی میکند و طعم اصیل ایران در هر لقمهاش میدرخشد.
این آیین کهن، سال ۱۳۹۰ به عنوان یکی از میراثهای ناملموس ایران ثبت شد و هر سال در آستانه مهر، ماه مهربانی، فرش قرمز خود را زیر پای گردشگران میگستراند، مردمان خونگرم و مهماننواز مانیزان و روستاهای در مسیر درّه جوزان، درهای خانههایشان را به روی هموطنان از اقصی نقاط کشور میگشایند و با شیره داغ و تازه، باسلق و دیگر فرآوردههای انگور پذیرایی میکنند.
شیرهپزی سنتی ملایر هفت قرن قدمت دارد
ثبت جهانی نظام تولید انگور درّه جوزان ملایر در سازمان جهانی خواروبار و کشاورزی ملل متحد (فائو)، این رویداد را پراهمیتتر کرده و هر ساله همزمان با هفته گردشگری در ایام مهرماه، گردشگران بسیاری را به منطقه انگورخیز ملایر میکشاند، هنرمندان با رقصهای محلی، لباسهای سنتی و نمایشهای بومی با لهجههای شیرین، به استقبال مسافران میآیند و رویدادی شیرین و جذاب را میآفرینند که هر ایرانی باید آن را تجربه کند.
و داستان شیرهپزی اینگونه آغاز میشود؛ در حوضچههای دیوارهبلند، انگورها را لگدمال میکنند تا عصارهشان از دریچهای کوچک بیرون بجوشد؛ آب انگوری که هنوز خام و پر از املاح است، سپس کیسهای از «خاک سفید» کوهستانی را در آن میآویزند تا ناخالصیها را در خود بگیرد و مایع را صاف و زلال کند.
آنگاه این مایع در دیگهای بزرگ بر آتش میجوشد و آرامآرام غلیظ میشود؛ تا جایی که به شیرهای خوشرنگ و خوشطعم بدل شود. شیرهای که در زمستانهای سرد، هم خام خورده میشود و هم در شربت، کلوچه، حلوا، باسلوق و شیرینیهای خانگی به کار میآید؛ این شیره تنها یک خوراکی نیست؛ بلکه یادگار سالها تجربه، همدلی و هنر مردمان این سرزمین است.
ملایر شهر جهانی انگور؛ با بیش از ۱۳ هزار هکتار باغ و تولید سالانه ۳۰۰ هزار تُن انگور، بیشترین سهم را در این استان دارد، انگور ۵۴ درصد از محصولات باغی همدان را تشکیل میدهد.
شیره سفید هم نوعی شیره از قهوهای و عسلی معمولی گرانتر است، اما تهیهاش زحمتی مضاعف میطلبد، برخلاف شیره معمولی که همه اعضای خانواده روستایی در پخت آن سهیماند، شیره سفید کاری مردانه است، شیره معمولی را مدتها میگذارند تا سفت شود، سپس ضربههای پیاپی به آن میزنند تا رنگش از قهوهای به سفید بگراید؛ رنگی که نشانهای از مهارت و صبر است.
و این تنها گوشهای از داستان انگور در ملایر است، سرزمینی که در آن درّه جوزان که نظام تولید انگور آن جهانی شده، با بیش از چهار هزار هکتار زمین زراعی، بیش از سه هزار هکتار باغ انگور را در آغوش گرفته و میانگین تولید ۳۵ تُن در هر هکتار را به رخ میکشد.
ملایر شهر جهانی انگور؛ با بیش از ۱۳ هزار هکتار باغ و تولید سالانه ۳۰۰ هزار تُن انگور، بیشترین سهم را در این استان دارد، انگور ۵۴ درصد از محصولات باغی همدان را تشکیل میدهد و سالانه بیش از ۴۰۰ هزار تُن انگور در این استان تولید میشود که بیش از نیمی از آن از تاکستانهای ملایر به دست میآید و ملایر همچنان در سرانه تولید انگور، بالاتر از میانگین جهانی میایستد.
و امسال همزمان با هفته گردشگری، شانزدهمین رویداد فرهنگی «شیرهپزی مانیزان» به عنوان روستای هدف گردشگری شهرستان ملایر در نهم مهرماه میزبان مسافران، گردشگران و هموطنان از سراسر کشور است، جشنوارهای باشکوه که با برنامههای متنوعی همچون کارگاههای شیرهپزی، بازارچه عرضه محصولات محلی، معرفی و عرضه شیره انگور سنتی، مسابقه انتخاب بهترین شیره و برنامههای فرهنگی و آیینی مزین شده است.
رهاورد:
احیای سنتها و آیینهای بومی، بیگمان میانبُری برای توسعه صنعت گردشگری است؛ رویدادهایی که امروز در کشورهای توسعهیافته گردشگران بسیاری را به خود جذب میکنند و درآمدهای چشمگیری به ارمغان میآورند.
میراثهای ناملموسی همچون «شیرهپزی سنتی مانیزان» که در هر مناسبتی قابل برگزاری است، از مهمترین رویدادهای گردشگری و خلاقانهترین راهها برای رونق این صنعت به شمار میرود. میراثی که امروز مانیزان، درّه جوزان و تمامی روستاهای این منطقه، ظرفیت جذب گردشگران از سراسر جهان را در خود نهفته دارند.
دیدگاهتان را بنویسید