جلال شرق، دکتر ابراهیم افشاری عضو هیئت مدیره خانه مطبوعات کشور و مسئول آموزش خانه مطبوعات کشور در یاد داشتی با عنوان موافقت مشروط نه تحمیل شرایط در خبرگزاری فارس گیلان به بیان رویکرد موافقان و مخالفان توافق ایران و امریکا و برداشت های دوسویه آنان از پیام دهبری اشاره کرده است که در زیر این یادداشت را می خوانید
از نخستین ساعات انتشار پیام رهبر انقلاب درباره تفاهم‌نامه میان ایران و آمریکا، دو روایت نادرست همزمان شکل گرفت؛ عده‌ای آن را نشانه تغییر موضع رهبری دانستند و عده‌ای دیگر از تحمیل شرایط به ایشان سخن گفتند. اما متن پیام، نه مؤید روایت اول است و نه روایت دوم.
واکنش‌ها به پیام رهبر انقلاب درباره تفاهم‌نامه میان رؤسای جمهور ایران و آمریکا، عمدتاً حول این پرسش شکل گرفته است که آیا ایشان موافق این توافق بوده‌اند یا مخالف آن. اما به نظر می‌رسد اصل پیام در این دوگانه‌ی ساده‌سازی‌شده قابل فهم نیست.رهبر انقلاب در متن پیام به‌صراحت می‌فرمایند: «بنده علی‌الاصول، نظر دیگری داشتم»؛ عبارتی که نشان می‌دهد از منظر مبانی و پیش‌فرض‌های کلان جبهه مقاومت، نگاه اولیه ایشان نسبت به چنین توافقی مثبت نبوده است. اما در ادامه، تصمیم نهایی را بر اساس فرآیند قانونی و کارشناسی نظام اتخاذ می‌کنند و «اجازه» انجام آن را صادر می‌نمایند.
نکته مهم آن است که این تصمیم نه از سر اجبار و نه ناشی از تحمیل شرایط به رهبری است. خود ایشان تصریح می‌کنند که «اجازه آن را صادر نمودم». بنابراین روایت‌هایی که می‌کوشند این موافقت را نتیجه فشارهای سیاسی یا اقتصادی معرفی کنند، با متن پیام سازگار نیست. در نظام جمهوری اسلامی، تصمیمات کلان امنیتی و راهبردی در شورای عالی امنیت ملی بررسی می‌شود؛ شورایی که در آن فرماندهان ارشد نظامی، رؤسای قوا و مسئولان عالی‌رتبه کشور حضور دارند و برآورد دقیقی از ظرفیت‌ها، تهدیدها و میزان تاب‌آوری کشور در حوزه‌های مختلف دارند. طبیعی است که رهبر انقلاب نیز در چارچوب همین سازوکار، تصمیم نهایی را اتخاذ کنند.
از سوی دیگر، برخی چنین برداشت کرده‌اند که علت صدور مجوز صرفاً تعهد رئیس‌جمهور بوده است. در حالی که متن پیام نشان می‌دهد موضوع فراتر از یک تعهد شخصی است. رهبر انقلاب در واقع پس از بررسی جمع‌بندی مسئولان کشور و با اتکا به تعهد رئیس‌جمهور و سایر اعضای شورای عالی امنیت ملی نسبت به حفظ حقوق ملت ایران و جبهه مقاومت، اجازه اجرای این تفاهم را صادر کرده‌اند.همچنین باید توجه داشت که ایشان تعهد طرف آمریکایی را نپذیرفته‌اند، بلکه تعهد مسئولان جمهوری اسلامی را مبنای تصمیم خود قرار داده‌اند. به بیان دیگر، پیام حاوی این معناست که جمهوری اسلامی به وعده‌های آمریکا اعتماد نکرده، بلکه بر اساس تعهد مسئولان خود و شروط تعیین‌شده وارد این مسیر شده است. از همین رو نیز تأکید می‌کنند که اگر طرف آمریکایی دچار زیاده‌خواهی شود، مسئولان کشور زیر بار آن نخواهند رفت.
جمله مهم دیگر پیام آنجاست که رهبر انقلاب می‌فرمایند: «از این لحظه، ما منتظر تحقق شروط گفته‌شده خواهیم بود.» این عبارت نشان می‌دهد که موافقت صورت‌گرفته، موافقتی مشروط است؛ نه پذیرش مطلق توافق و نه رد کامل آن. ملاک ادامه مسیر، تحقق همان شروط و تعهداتی است که از سوی مسئولان جمهوری اسلامی ارائه شده است.فهم صحیح پیام نه در روایت «تحمیل توافق به رهبری» است و نه در روایت «تغییر کامل دیدگاه رهبری نسبت به آمریکا». آنچه در متن دیده می‌شود، تصمیمی مبتنی بر سازوکارهای رسمی نظام، ارزیابی شرایط موجود کشور و موافقتی مشروط با حفظ اصول و خطوط قرمز اعلام‌شده است.
رهبر انقلاب همچنان بر مواضع اصولی خود تأکید دارند، اما در عین حال تصمیم نهایی را بر اساس جمع‌بندی نهادهای مسئول و مصالح کشور اتخاذ کرده و مسئولیت اجرای آن را متوجه مسئولان مربوطه دانسته‌اند.
ابراهیم افشاری
دیدگاهتان را بنویسید